De Bijbelse definitie van liefde

“Mannen, heb uw eigen vrouw lief, zoals ook Christus de gemeente liefgehad heeft en Zich voor haar heeft overgegeven” Efeze 5:25 (HSV)

“De liefde zoekt niet haar eigen belang” 1 Korinthe 13:5b (HSV)

Het Nederlands heeft slechts één woord voor liefde. Maar de Oud-Griekse taal heeft meerdere woorden voor liefde met meerdere betekenissen. Het is belangrijk dat we begrijpen wat de werkelijke Bijbelse betekenis van liefde is, om uiteindelijk te kunnen genieten van een gezonde Christus-gecentreerde liefdesrelatie. Het onderscheid in verschillende soorten liefde dat wordt gemaakt op basis van de Griekse grondtekst van het Nieuwe Testament zullen we ook hier hanteren: eros, filia, agapè.

Eros is een seksuele liefde, oftewel een lichamelijke begeerte, lust. Eros binnen het huwelijk is door God ontworpen voor fysiek en emotioneel genot. De eros zorgt voor een fysieke aantrekkingskracht in het huwelijk.

Filia is een vriendschappelijke, natuurlijke liefde. Het is kameraadschap met genegenheid voor elkaar. Deze liefde bestaat ook tussen vrienden, en tussen ouders en kinderen. Je vindt elkaar leuk en je geniet van het gezelschap van elkaar. Toen de Heere Jezus huilde bij het graf van Zijn vriend Lazarus, zeiden de omstanders: ‘Ziet hoe lief (filia) Hij hem had!’ (Joh. 11:36). Filia is van belang in het huwelijk om goede vrienden te kunnen zijn, om alles samen te delen, elkaar je belevenissen te vertellen en de ander te laten weten wat er in je omgaat. De ander is je vriend die het voor je opneemt, je bemoedigt en ondersteunt. Filia is menselijke liefde die een beantwoording verwacht.

Agapè is een woord dat in het Nieuwe Testament gebruikt wordt om daarmee de bijzondere onzelfzuchtige liefde aan te duiden. De liefde op basis van een keuze. De onvoorwaardelijke liefde die het beste voor de ander zoekt, ongeacht of het beantwoord wordt of niet. Dit is de liefde die van God komt. ‘Hierin is de liefde, niet dat wij God lief hebben gekregen, maar dat Hij ons liefhad en Zijn Zoon zond als verzoening voor onze zonden. Geliefden, als God ons zo liefhad, moeten ook wij elkaar liefhebben.’ (1 Joh. 4:10-11) De Bijbel roept ons op om agapè te hebben, overal: in de kerk, thuis, op je werk. En hoeveel meer geldt dit dan voor de man en de vrouw in de huwelijksrelatie. Deze agapè is de diepe liefde die Paulus beschrijft in 1 Korinthe 13 vers 4-8a:‘De liefde is geduldig, zij is vriendelijk, de liefde is niet jaloers, de liefde pronkt niet, zij doet niet gewichtig, zij handelt niet ongepast, zij zoekt niet haar eigen belang, zij wordt niet verbitterd, zij denkt geen kwaad, zij verblijdt zich niet over de ongerechtigheid, maar verheugt zich over de waarheid, zij bedekt alle dingen, zij gelooft alle dingen, zij hoopt alle dingen, zij verdraagt alle dingen. De liefde vergaat nooit.’

Na deze indeling in verschillende soorten liefdes wordt al gelijk duidelijk wat het probleem is bij veel hedendaagse relaties, ook onder christenen. Veel relaties beginnen namelijk op basis van eros. Het is de romantische liefde die mensen naar elkaar toe trekt en waarop mensen een relatie bouwen. Ze verwachten dan dat de relatie vanzelf zal groeien naar de filia en ze hopen dat ze uiteindelijk bij agapè uit zullen komen, als mensen hier al over nadenken. Maar deze route leidt zelden tot de onvoorwaardelijke liefde die de ander onvoorwaardelijk wil dienen en gericht is op het welzijn van de ander. Om een relatie te beginnen bij eros in de hoop te eindigen bij agapè is on-Bijbels en werkt bovendien niet.

De Bijbelse liefde werkt precies andersom. Het verloopt van binnen naar buiten, waarbij je de liefde van God voor een persoon krijgt om iemand onvoorwaardelijk lief te hebben. Om met een onzelfzuchtige houding jezelf toe te wijden aan die persoon. Vanuit deze agapè kan er vriendschap (filia) ontstaan die op een goed fundament gebouwd wordt. De vriendschap komt voort uit onvoorwaardelijke liefde voor de ander die de vriendschap een goede richting geeft.

In deze groei van vriendschap is het belangrijk om je bewust te zijn van fysieke en emotionele gevoelens die ontstaan (eros), om je reinheid te kunnen bewaren. Gepassioneerde liefde kan leiden tot verkeerde gedachten en verkeerd gedrag. Het oefenen van zelfbeheersing hierin is nodig om de reinheid van je hart te beschermen (1 Tim.1:5). Eros kan pas werkelijk gaan bloeien binnen de huwelijksrelatie. Eros kan een gevaar vormen voor de ontwikkeling van de onzelfzuchtige liefde in een vriendschap, waarbij het de plaats van agapè in dreigt te nemen. Vooral bij mannen is het gevaar dat ze blijven steken in fysieke liefde, wat een obsessie kan worden.

Bij vrouwen ligt het gevaar meer in de filia, waarbij ze mannen in een beklemmende omarming kunnen houden. Filia en eros zijn beiden goed als ze voortkomen uit agapè. De natuurlijke liefde moet eerst sterven en begraven worden, zodat zij daarna kan verrijzen in agapè, onvoorwaardelijke liefde die nooit zal vergaan.

Omdat lichamelijke aantrekkingskracht (eros) een grote plaats inneemt in het denken over liefde in onze tijd, willen we hier nog speciaal aandacht aan besteden. Welke Bijbelse definitie van liefde we ook omschrijven, het zal altijd het component van reinheid bevatten, wat haaks staat op de liefdesperikelen waar wij in onze maatschappij mee overspoeld worden. De Bijbel benadrukt reinheid. We zullen hier twee teksten als uitgangspunt nemen en dan nog iets zeggen over wat dit betekent als je lichamelijke gevoelens hebt:

‘Vlucht weg van de hoererij. Elke zonde die een mens doet, blijft buiten het lichaam, maar wie hoererij bedrijft, zondigt tegen zijn eigen lichaam. Of weet u niet, dat uw lichaam een tempel is van de Heilige Geest, Die in u is en Die u van God hebt ontvangen, en dat u niet van uzelf bent? U bent immers duur gekocht. Verheerlijk daarom God in uw lichaam en in uw geest, die van God zijn.’ (1 Kor. 6:18-20)

‘Want dit is de wil van God: uw heiliging, dat u uzelf onthoudt van de ontucht en dat ieder van u zijn lichaam weet te bezitten in heiliging en eerbaarheid, en niet in hartstochtelijke begeerte, zoals de heidenen, die God niet kennen.’ (1 Thes. 4:3-5)

Uit deze twee gedeelten kunnen we leren hoe God wil dat we met onze lichamelijke gevoelens omgaan. Seksuele zonde is verboden, een ergernis voor God, tegen de wil van God, een inbreuk op de aanwezigheid van de Heilige Geest en een zondig gebruik van je lichaam dat gekocht is door het bloed van Jezus. En wat is seksuele zonde? De Heere Jezus zegt dat zelfs alleen al buitenhuwelijkse seksuele begeerten zonden zijn (Mat. 5:27-30). Het klinkt zeer radicaal, maar dat was het onderwijs van de Heere Jezus. Als je oog jou tot zonde leidt, ruk het uit. Elke seksuele gedachte en daad buiten het huwelijk is niet wettig, en dus onrein en zondig.

Voor veel christenen is het in deze tijd een grote strijd om het gedachteleven rein te houden. Alles in de maatschappij is doortrokken van sensuele prikkels wat vooral de mannen aanzet tot seksuele fantasieën. Er zijn christenen die de moed opgegeven hebben om hiertegen te vechten, omdat het onmogelijk schijnt. Hoe harder je vecht hoe erger de zondige gedachten worden. Toch willen we hier stellen dat dit een misleiding van satan is en dat we een rein gedachteleven na kunnen jagen. Jakobus laat ons zien dat we een keuze hebben om op een verzoeking in te gaan of niet. Hij legt uit dat we een begeerte kunnen ‘bevruchten’ of niet (Jak. 1:15) en dat het dan de zonde ‘baart’, in dit geval de onreine gedachte. Neem nu de grote billboards langs de weg. Je ziet een reclame van lingerie en direct gaat er in je gedachten een alarmbel rinkelen: kijk uit! Wat doe je dan? Kijk je nog een keer om, om je begeerte te bevruchten, of vlucht je weg van de hoererij? God roept ons niet om te strijden tegen de zonde, maar om van haar weg te vluchten. We moeten strijden tegen de boze, maar vluchten voor de hoererij voordat zij ons in haar greep krijgt. En als je vlucht van de hoererij tot God, als je jezelf niet bezorgd maakt, maar alles door bidden en smeken bij God neerlegt, dan zál de vrede van God je gedachten bewaren in Christus Jezus (Fil. 4:6-7).