IJver om Gods glorie te laten zien

In deze serie neem ik je mee naar het verleden. We duiken in de familiehistorie van het christelijk geloof en kijken wat we ervan kunnen leren. Waar worstelden onze geestelijke grootvaders mee, waar streden zij voor en wat hebben zij ons vandaag nog te vertellen?

Het leven van Johannes Calvijn
Johannes Calvijn wordt op 10 Juli 1509 in het noorden van Frankrijk geboren. We weten niet veel van zijn jonge jaren, behalve dat hij als 14-jarige jongen door zijn vader naar de Universiteit van Parijs wordt gestuurd, waar hij onder andere Latijn leer – de taal waarin de Bijbel in die tijd beschikbaar was. Vijf jaar later stuurt zijn vader hem naar Orleans om rechten te studeren. Calvijn was in die tijd nog niet geconfronteerd met de boodschap van de reformatie, maar schreef in 1532 op 23-jarige leeftijd al wel zijn eerste boek ‘De clementia’. In datzelfde jaar wordt Calvijn ook doctor in het recht in Orleans. Maar Calvijns leven staat op het punt om drastisch te veranderen.

We weten niet precies wanneer, maar ergens tussen 1532 en November 1533 komt Calvijn in aanraking met de boodschap van de reformatie. Dit wordt duidelijk wanneer Nicholas Cop, een goede vriend van Calvijn, op 1 November 1533 een toespraak geeft in de Universiteit van Parijs, waarin hij overduidelijk de ideeën van Luther en de leringen van de reformatie ondersteund. Dit werd niet geaccepteerd en onder andere de machthebbers namen aanstoot aan deze boodschap. De vijandschap tegen de leer van de reformatie was zo hevig dat Cop, Calvijn en vele anderen, moeten vluchten. Calvijn blikt zeven jaar later terug:

Zie, een heel andere vorm van leer kwam op gang – niet een leer die ons weg leidde van de christelijke boodschap, maar een leer die het juist terugbracht naar zijn bron, naar zijn oorspronkelijke zuiverheid. (…) Ik zag langzamerhand, alsof het licht bij mij was ingebroken, wat voor een braaksel van dwaling ik altijd had geslikt.

De rest van het leven van Calvijn wordt gekenmerkt door keihard werken, veel tegenstand, veel tegenslag, maar vooral, grote trouw richting de boodschap van Gods Woord. Die boodschap verkondigt hij trouw in de tijd dat hij voorganger is in een vluchtelingengemeente in Straatsburg en vele jaren in zijn gemeente in Genève. Daarnaast geeft Calvijn onderwijs, bezoekt hij de zieken en zwakken uit zijn gemeente, schrijft hij vele boeken en vervult hij zijn rol als vader en echtgenoot. Het is zeker de moeite waard om je te verdiepen in wat Calvijn in zijn leven allemaal heeft gedaan en meegemaakt en wat hij allemaal heeft geschreven over de christelijke leer.

Calvijns boodschap aan jou en mij
We kunnen veel leren van Calvijns enerverende leven en van zijn uitgebreide werken. Toch wil ik hier niet stilstaan bij een opmerkelijke gebeurtenis of een specifiek werk, maar bij een leidend principe en doel, dat het leven en de werken van Calvijn typeert, namelijk de glorie van God. Volgens Calvijn is dat het allerbelangrijkste in het leven van een christen;

Houdt ieder mens voor, als een hoofdmotief van zijn bestaan, ijver om de glorie van God zichtbaar te maken.

Dit was volgens Calvijn ook de reden dat de reformatie zo hard nodig was:

Rome heeft de glorie van Christus op vele manieren vernietigd – door de heiligen aan te roepen om voorbede te doen, terwijl Jezus Christus de Enige Middelaar is tussen God en mens; door het aanbidden van ‘de gezegende maagd’, terwijl het offer van Christus aan het kruis compleet en voldoende is, door de traditie naar het niveau van de Schrift te verheffen en zelfs het woord van Christus in zijn autoriteit afhankelijk te maken van het woord van de mens.

De kern van het probleem van de rooms katholieke kerk was, volgens Calvijn, dat de glorie van Gods Naam niet meer in het middelpunt stond. Het draaide niet meer om God, maar uiteindelijk om de mens. Dit hing voor Calvijn sterk samen met het feit dat de leer niet overeenkwam met de Bijbel. De Bijbel is Gods eigen woord, en als Gods eigen woorden al ondergeschikt raken aan de de woorden van mensen, hoeveel te meer Zijn glorie! Niet alleen de waarheid wordt kwaad aangedaan door de dwaalleer, maar God wordt door mensen van Zijn glorie beroofd. Niet Gods werk in Christus, maar de mens komt centraal te staan.

Hoe komt het dat we worden meegesleept door ‘zoveel soortige en vreemde leringen?’ (Hebr 13:9) Omdat de voortreffelijkheid van Christus door ons niet wordt waargenomen.

Zodra het centrum verschuift van God naar de mens, komt er ruimte voor vreemde en veelsoortige lering. Dit was voor Calvijn, als het ware, een ultieme ‘test’ voor Christelijke orthodoxie. Daarom was voor Calvijn, in alles wat hij deed, één zaak het allerbelangrijkste: de ijver om Gods glorie te laten zien.

Wie staat bij jou centraal?
Maar hoe zit dat met ons? We leven in een tijd waarin we overspoelt worden met ‘veelsoortige en vreemde leringen’. Houden wij stand? Bieden wij weerstand?

Laten we leren van Calvijn dat dwaalleer misschien verschillende, zeer aantrekkelijke, vormen aanneemt, maar uiteindelijk de kern van het geloof sneuvelt: de glorie van God in het werk van Christus. Niet meer God en Zijn werk staan centraal, maar wij als mensen. Onze werken, ons grote geloof, onze durf, onze trouw, onze gehoorzaamheid, onze toekomst en onze zegeningen, komen centraal te staan. Dit is wat de dwaalleer kenmerkt: ijver om onze eigen glorie te verdienen en te laten zien.

Als we eerlijk zijn, moeten we toegeven dat zelfs als we de dwaalleer verwerpen, de verleiding om onszelf centraal te zetten, nog steeds groot is. Ons vlees is gericht op het vervullen van onze behoeften en lusten. En als we daar de mogelijkheid voor krijgen, is het maar lastig om ‘nee’ te zeggen. Maar Jezus Christus roept ons op om te sterven aan onszelf, en niet meer voor onszelf te leven, maar voor Hem die voor ons is gestorven en opgewekt (2 Kor 5:15). Als we werkelijk voor Hem leven, zullen we ernaar zoeken om Zijn goede en Hem-vererende verlangens te vervullen – niet onze eigen zondige en egoïstische verlangens –zodat zij uw goede werken zien en uw Vader, Die in de hemelen is, verheerlijken.” (Matt 5:16). Dit is wat Calvijn ontdekte, begreep en leerde. Laten we het verlangen hebben om met Calvijns woorden te kunnen bidden:

De zaak, o God, waar ik bovenal naar streefde, en waarvoor ik zeer ijverig werkte, was, dat de glorie van uw goedheid en gerechtigheid (…) duidelijk zou schijnen, dat de deugd en zegen van uw Christus (. ..) volledig zichtbaar zou worden.

Citaten van Calvijn vertaald uit het boek 21 Servants of Sovereign Joy. John Piper, 2018. 
Uitgeverij Crossway, Illinois.