Je hart volgen

Toen ik vorig jaar vertelde dat ik theologie wilde gaan studeren kreeg ik van sommige mensen de reactie: ‘wat stoer dat je je hart volgt’. Steve Jobs, de inmiddels overleden bedenker van onze iPhones en iPads, gaf dat ook als advies. Tijdens zijn beroemde Standford toespraak zei hij (mijn vertaling): “Je herinneren dat je zult sterven is de beste manier die ik ken om te voorkomen dat je in de valkuil stapt om te denken dat je iets te verliezen hebt. Je bent al naakt. Er is geen reden om je hart niet te volgen.”

Wat bedoelen mensen eigenlijk als ze zeggen ‘volg je hart’? Ik vraag me af of mensen daar wel goed over nadenken voordat ze dit motto hanteren. Het is belangrijk dat, voordat we ons door iets of iemand laten leiden, we zeker weten dat datgene of diegene betrouwbaar is.

Het is belangrijk dat, voordat we ons door iets of iemand laten leiden, we zeker weten dat datgene of diegene betrouwbaar is.

Wat is ons ‘hart’?
Verschillende culturen hebben ook een verschillend begrip van het menselijk hart, van wat het is en wat het doet. De auteurs van de Bijbel vormen daar geen uitzondering op. Ze wisten dat het hart een orgaan is dat essentieel is om in leven te blijven. Ze gebruiken het woord echter ook op allerlei andere manieren die vreemd lijken voor een hedendaagse lezer. Dat komt omdat ze geen begrip hadden van het menselijk brein of een woord daarvoor. Alle intellectuele capaciteiten van een mens worden door hen toegeschreven aan het hart. Je kunt bijvoorbeeld kennen met je hart, je hart is waar je dingen begrijpt, wijsheid bevindt zich in je hart, je gebruikt je hart om onderscheid te maken tussen dat wat waar en onwaar is.

Het hart is echter niet alleen de plaats waar je denken zich bevindt en je de wereld begrijpt, maar het is ook de plaats waar je emoties voelt. Het is zelfs zo dat het gezegde ‘een gebroken hart’ uit het Bijbelse Hebreeuws afkomstig is. Je kunt in je hart vreugde, maar ook droefheid ervaren, vertrouwen maar ook angst kennen. Maar er is meer; het hart is ook de plaats waar je keuzes maakt, waar je verlangens hebt. David had het bijvoorbeeld in zijn hart om voor God een huis – een tempel – te bouwen (2 Samuël 7:3).

In de Bijbel staat het hart dus in het centrum van het menselijke bestaan. Het is zoals in de bekende spreuk; behoed boven alles je hart, want dat is de bron van je leven (Spreuken 4:23). Het hart is dus de Bijbelse metafoor voor: het deel van ons innerlijk dat de bron is van onze genegenheid. Als mensen dus zeggen ‘volg je hart’ dan zeggen ze eigenlijk; doe wat je verlangt, doe waar je zin in hebt. En als je het zo zegt, dan is er niks dappers of avontuurlijks meer aan om je hart te volgen. Dan is deze slogan ineens ontdaan van elke zweem van waardering voor idealistische besluiten. Dan is ‘je hart volgen’ juist stuurloosheid. Het vraagt van mensen dat ze hun eigen daden beoordelen aan de hand van subjectieve dingen als hun eigen onderbuikgevoel en intuïtie. Het ontkent het bestaan van normen en waarden waarvoor opgekomen moet worden en die nastrevenswaardig zijn voor ieder mens.

Als je zegt ‘volg je hart’, dan maak je in je denken een onderscheid tussen je verstand en je verlangens. Dat verstand moet je dan uitschakelen en je moet je laten meenemen in je verlangens. Maar er is geen verschil tussen je denken en je willen; het is allebei je hart. Je zou je niet moet laten leiden door je subjectieve zelf, maar door objectieve waarheid buiten jezelf.

Wat motiveert je?
Steve Jobs probeerde elke dag te leven alsof het zijn laatste was. Daarmee was hij een goed principe op het spoor, namelijk dat je de verantwoordelijkheid hebt om het beste te doen met de kansen en de mogelijkheden die je krijgt. Maar Jobs ervoer dat niet als iets wat hij kreeg; voor hem viel er al niks meer te verliezen, hij stelt dat we alles al kwijt zijn. Jobs was een enorm gedreven man die in alles perfectie nastreefde. Dat heeft prachtige producten en een zeer winstgevende onderneming opgeleverd, maar is hij daarom ook een voorbeeld om te volgen? Is iemand navolgenswaardig om zijn of haar behaalde successen of om het motief waarmee iemand iets onderneemt, ongeacht de resultaten? Ik denk het laatste. Wat Jobs ten diepste motiveerde was iets heel negatief, duister; de dood.

Is dat wellicht wat hem inspireerde bij het ontwerp van het logo van Apple? Volgens het verhaal in de Bijbel is het feit dat wij allemaal een keer sterven het gevolg van die éne hap van die éne vrucht van die éne boom die de uitzondering was op een hele tuin vol met prachtige vruchten. Dat was inderdaad het moment dat Adam en Eva voor het eerst ervoeren dat ze naakt waren. Dat ze beseften dodelijk probleem te hebben; een hartzeer waarmee iedereen geboren wordt.

Hoop voor onze hartkwaal
De profeet Jeremia zegt het dat het hart van ieder mens gebroken is: bedrieglijk is het hart, meer dan iets anders, ja ongeneeslijk is het; wie kan het doorzien? (Jeremia 17:9) Niemand kan boven zichzelf uitstijgen om te doorzien hoe ons hart – ons denken, onze wil, emoties, en verlangen – ziek is. Zelfs een genie als Steve Jobs kon dat niet. Ons hart bedriegt ons als we denken dat dat wel zo is. Het fundamentele probleem van het universum is het menselijk hart.

Het fundamentele probleem van het universum is het menselijk hart.

Het enige echte antwoord dat ons hoop kan geven is die van een totale vernieuwing van ons hart. Moses wist, dat als mensen ooit werkelijk God zouden liefhebben, dat dan hun hart besneden moest worden (Deuteronomium 30:6). Dat is een heel erg grafische metafoor van het verwijderen van het kwaad en de opstandigheid van het hart. David pleit, nadat hij overspel heeft gepleegd en een moord heeft gepleegd (zie 2 Samuël 11): schep mij een rein hart, o God, en vernieuw in mijn binnenste een standvastige geest (Psalm 51:12). De profeet Ezechiël keek uit naar de dag dat God het stenen hart van mensen zou vervangen door een nieuw zacht hart (Ezechiël 36:26). En dat komt weer overeen met de profetie van Jeremia dat God Zijn regels en wetten zou schrijven in de harten van mensen, in plaats van op stenen (Jeremia 31:33).

Die hoop is er. Deze profetieën zijn werkelijkheid voor mensen die erkennen dat ze ten diepste voor zichzelf leven en zich daarvan willen afkeren om voor God te leven. Als kind heb ik geleerd om te bidden: ‘Heere wilt u mij een nieuw hart geven?’. Dat wil Hij. Daarvoor heeft Hij Zijn Zoon, de Heere Jezus, naar de aarde gezonden. Toen Jezus zijn eerste preek gaf in zijn geboorteplaats Nazareth, toen zei hij: “De Geest van de Heere is op Mij, omdat Hij Mij gezalfd heeft; Hij heeft Mij gezonden om aan armen het Evangelie te verkondigen, om te genezen wie gebroken van hart zijn.” Als je een nieuw hart nodig hebt, dan moet je naar Jezus gaan. Als je met je mond de Heere Jezus belijdt en met je hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt, zult je gered zijn (Romeinen 10:9).

Als je een nieuw hart nodig hebt, dan moet je naar Jezus gaan. Als je met je mond de Heere Jezus belijdt en met je hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt, zult je gered zijn (Romeinen 10:9).

Alleen door het geloof kunnen we iedere dag ons hele hart, onze gedachten en gevoelens richten op God en mogen we onze toekomst maar ook onze tekortkomingen uit handen geven aan Hem. Dan kun je tegen elkaar zeggen: niet ‘volg je hart’, maar ‘laat je leiden door je hart’. Dan heb je geen hart van steen meer, maar brandend en kloppend hart voor Jezus. Je stervensdag is er niet langer een waarop je het allemaal verliest, maar de dag waarop je alles wint. Dan is je motivatie voor je taak in deze wereld niet langer dat je toch niks te verliezen hebt, behalve de tijd die nog rest, maar dat je alles gewonnen hebt.

Als je weet dat de perfecte en volmaakte nieuwe hemel en aarde zullen komen dan wil je alleen nog maar diegene bewonderen die dat mogelijk maakt en die er zijn leven voor over heeft gehad om dat aan je te geven. Dan wil je iedereen laten weten dat je niet langer je hart hoeft te volgen om het maximale uit jezelf te halen, maar dat je je mag laten leiden door Jezus.

Paulus bidt voor de gelovigen in Efeze om: “verlichte ogen van hun hart, om te weten wat de hoop van Zijn roeping is, en wat de rijkdom is van de heerlijkheid van Zijn erfenis” (Efeze 1:18). Dat we dus met ons hele hart gericht zijn op de hoop die er is in de Heere Jezus. Dat we leven vanuit het besef dat we in Hem en door Hem alles hebben ontvangen; namelijk het eeuwige leven en dat er geen grotere rijkdom is dan dat.

Wat volg jij?
Woorden zijn krachtig. De speech van Steve is krachtig en al meer dan 27 miljoen keer bekeken op Youtube. Woorden kunnen een geweldige levensveranderende waarheid naar voren brengen en leugens ontmaskeren maar ze kunnen de waarheid verhullen en de leugen zo verpakken dat je er in meegaat. ‘Volg je hart’ en ‘you only live once’ zijn daar goede voorbeelden van. De waarheid is dat je je hart niet volgt, maar dat als je iets nastreeft, je dat dan met je hart doet. Wat volg jij?

Denk er eens over na; absoluut alles wat iemand onderneemt begint met een gedachte. Een Engels spreekwoord zegt: Zaai een gedachte en oogst een daad; zaai een daad en oogst een gewoonte; zaai een gewoonte en oogst een karakter; zaai een karakter en oogst een bestemming. Welke ideeën vormen de leidraad voor jouw leven? Wat zijn de principes op basis waarvan jij keuzes maakt? Wat motiveert jou ten diepste?

Omdat de kwaliteit van onze gedachten een enorme invloed hebben op de kwaliteit van wat we doen, is het nodig dat we zo helder mogelijk denken en ons door de juiste principes laten leiden. In een wereld waarin onze moderne communicatiemiddelen ons de mogelijkheid bieden om voortdurend in contact te staan met anderen en informatie te ontvangen is het vinden van ruimte om de eigen gedachten te ordenen en na te denken over de fundamentele vragen van het leven een steeds grotere uitdaging.

Te weinig ruimte in je agenda leidt tot te weinig ruimte in je hoofd. Met ruimte in je agenda bedoel ik tijd die niet bedoeld is voor het voldoen aan allerlei verplichtingen, maar tijd voor bezinning en reflectie. Christenen noemen dat ‘stille tijd’. Als die niet maakt dan doe je wel heel veel, maar niet meer bewust. Je mist de ruimte in je hoofd die je in staat stelt het grote geheel te zien en je te doen beseffen waarom je doet wat je doet. Je schakelt over naar een soort van automatische piloot, je rent je rot en aan het einde van de dag wil je niks liever dan niet gestoord worden.

Wat je kunt doen
Ik heb wat adviezen voor je:

  • Probeer iedere dag tijd te maken om na te denken over de vraag of je Jezus volgt; of de dingen die je doet ook de dingen zijn die God van je vraagt te doen. Ben je de man of vrouw zoals God het bedoelt? Ben je de collega, de medewerker, de vader of moeder, de vriend of vriendin die God wil dat je bent?
  • Lees je Bijbel ook op die manier. Lees, terwijl je jezelf de vraag stelt: welk principe komt hier naar voren wat ik moet leren toepassen? Welk voorbeeld wordt hier gegeven? Dat kan een voorbeeld zijn van hoe het niet moet of juist van hoe het niet moet.
  • Kom in elk geval iedere week naar een samenkomst om je daar een gezonde boodschap te horen. En dat niet alleen, maar ook samen te zijn met andere mensen die willen leven zoals Jezus.